BLIK jako fenomen płatności online – dlaczego zdominował polski e-commerce

W ciągu zaledwie kilku lat od swojego powstania, BLIK stał się dominującym systemem płatności w polskim e-commerce, detronizując tradycyjne metody jak przelewy bankowe czy płatności kartą. Co stoi za tym niezwykłym sukcesem? Dlaczego Polacy tak chętnie wybierają BLIK przy zakupach online? Niniejszy artykuł analizuje fenomen BLIK-a, przedstawiając jego genezę, mechanizmy działania oraz powody, dla których rewolucjonizuje on polski rynek płatności cyfrowych.

Geneza i rozwój BLIK-a

Początek: Bezprecedensowa współpraca polskich banków

Punktem wyjścia dla BLIK-a była wyjątkowa inicjatywa sześciu największych polskich banków: PKO Bank Polski, Alior Bank, Bank Millennium, ING Bank Śląski, Santander Bank Polska (wcześniej Bank Zachodni WBK) i mBank. W 2013 roku, dostrzegając rosnące znaczenie płatności mobilnych i e-commerce, konkurujące na co dzień instytucje postanowiły połączyć siły, aby stworzyć jednolity system płatności mobilnych dla polskich konsumentów.

Ta bezprecedensowa współpraca doprowadziła do powstania spółki Polski Standard Płatności (PSP) w 2014 roku, która została powołana do opracowania i zarządzania systemem BLIK. Oficjalny start usługi nastąpił 9 lutego 2015 roku, po uzyskaniu niezbędnych zgód regulacyjnych od Narodowego Banku Polskiego.

Dynamiczny wzrost i ewolucja funkcjonalności

Od momentu wprowadzenia na rynek, BLIK systematycznie rozszerzał swoje funkcjonalności:

• Luty 2015 – uruchomienie podstawowych funkcji: płatności w sklepach internetowych, wypłaty z bankomatów bez karty, płatności w terminalach POS
• Październik 2015 – wprowadzenie przelewów P2P na numer telefonu
• 2018 – nawiązanie strategicznej współpracy z Mastercard, umożliwiającej ekspansję międzynarodową
• 2021 – wprowadzenie płatności zbliżeniowych BLIK w terminalach POS
• 2022 – uruchomienie usługi „BLIK Płacę Później” (odroczone płatności)
• 2022 – przejęcie słowackiego operatora płatności Viamo, pierwszy krok w ekspansji międzynarodowej

System szybko zyskał popularność wśród użytkowników – już we wrześniu 2015 r. osiągnął milion aktywnych użytkowników, a w maju 2021 r. przekroczył miliard transakcji. Pandemia COVID-19 znacząco przyspieszyła adopcję BLIK-a, gdy w 2020 roku łączna liczba transakcji osiągnęła imponujące 424 miliony.

Dominacja na rynku płatności e-commerce

Dane rynkowe potwierdzające pozycję lidera

Liczne raporty branżowe wskazują na dominującą pozycję BLIK-a w obszarze płatności e-commerce w Polsce. Według danych z 2024 roku, udział BLIK-a w rynku płatności online waha się od 46,2% do nawet 68%, w zależności od metodologii badań. Dla porównania, szybkie przelewy (pay-by-link) osiągają około 25-64%, a płatności kartami płatniczymi 15-43%.

Co istotne, BLIK jest nie tylko najczęściej wybieraną metodą pod względem liczby transakcji, ale także ich wartości. W trzecim kwartale 2024 roku wartość transakcji BLIK w e-commerce wyniosła aż 42,9 miliarda złotych, notując 27% wzrost rok do roku. Według danych EY, w 2023 roku aż 50% całego polskiego e-commerce realizowane było za pośrednictwem BLIK-a.

Pozycja w Europie

Sukces BLIK-a wykracza poza granice Polski. W 2023 roku system stał się europejskim liderem pod względem liczby transakcji mobilnych. W 2024 roku liczba transakcji BLIK przekroczyła 2,4 miliarda, co przekłada się na imponujące 64 płatności per capita w Polsce – wskaźnik znacznie wyższy niż w przypadku podobnych systemów płatności w innych krajach europejskich.

Dlaczego konsumenci wybierają BLIK?

Szybkość i wygoda

Jednym z głównych powodów popularności BLIK-a jest niezrównana szybkość i wygoda realizacji płatności. W przeciwieństwie do tradycyjnych metod, które często wymagają wprowadzania długich numerów kart czy logowania do bankowości internetowej, BLIK upraszcza proces do kilku kroków:

1. Wybór BLIK-a jako metody płatności w sklepie internetowym
2. Wygenerowanie jednorazowego, sześciocyfrowego kodu w aplikacji bankowej
3. Wprowadzenie kodu na stronie płatności
4. Potwierdzenie transakcji w aplikacji bankowej

Dla stałych klientów proces jest jeszcze prostszy dzięki opcji „OneClick”, która pozwala na dokonanie płatności za pomocą jednego kliknięcia, bez konieczności wprowadzania kodu.

Bezpieczeństwo na najwyższym poziomie

BLIK oferuje wielowarstwowe zabezpieczenia, które budują zaufanie użytkowników:

• Jednorazowe kody – ważne tylko przez 2 minuty, co minimalizuje ryzyko przechwycenia i nieuprawnionego użycia
• Dwustopniowa weryfikacja – każda transakcja wymaga jawnego potwierdzenia w aplikacji bankowej
• Brak udostępniania danych karty – płatność BLIK nie wymaga przekazywania wrażliwych danych karty sprzedawcy
• Limity transakcji – możliwość ustawienia maksymalnych kwot transakcji w aplikacji bankowej
• Zabezpieczenia bankowe – BLIK działa w ramach bezpiecznego środowiska aplikacji bankowej, chronionej PINem lub biometrią

Wszechstronność zastosowań

BLIK to nie tylko płatności w e-commerce. Jego wszechstronność znacząco zwiększa jego atrakcyjność dla użytkowników:

• Płatności online w sklepach internetowych
• Płatności w sklepach stacjonarnych (poprzez kod lub zbliżeniowo)
• Wypłaty z bankomatów bez użycia karty
• Przelewy P2P na numer telefonu
• Płatności odroczone (BLIK Płacę Później)

Ta różnorodność zastosowań sprawia, że BLIK staje się kompleksowym rozwiązaniem płatniczym, zastępującym wiele tradycyjnych metod.

Doskonałe dopasowanie do urządzeń mobilnych

BLIK został zaprojektowany jako system płatności mobilnych, idealnie dopasowany do rosnącego trendu zakupów przez smartfony. Cały proces płatności – od wygenerowania kodu po potwierdzenie transakcji – odbywa się w znajomym i bezpiecznym środowisku aplikacji bankowej na smartfonie użytkownika. To naturalne dopasowanie do preferencji mobilnych współczesnych konsumentów stanowi istotną przewagę konkurencyjną.

Korzyści dla e-sprzedawców

Zwiększenie konwersji

Dla sklepów internetowych działających w Polsce, oferowanie BLIK-a jako opcji płatności może znacząco wpłynąć na zwiększenie wskaźnika konwersji. Dzięki zaspokojeniu preferencji znacznego segmentu polskich klientów, sklepy mogą zmniejszyć tarcie na etapie finalizacji zakupu i zachęcić więcej klientów do ukończenia transakcji.

Szybkość i wygoda BLIK-a odgrywa również kluczową rolę w minimalizowaniu porzuceń koszyka. W ulotnych momentach decyzji zakupowej szybki i bezproblemowy proces płatności jest niezbędny. Zdolność BLIK-a do przyspieszenia procesu płatności skraca czas, w którym konsumenci mogą ponownie rozważyć swój zakup, prowadząc do wyższego wskaźnika ukończonych transakcji.

Zwiększenie zaufania i wiarygodności

Integracja BLIK-a jako opcji płatności może również wzmocnić postrzeganą wiarygodność i niezawodność sklepu internetowego, szczególnie w przypadku nowych lub mniejszych firm. BLIK jest dobrze ugruntowanym i szeroko rozpoznawalnym systemem płatności w Polsce, powiązanym z głównymi bankami krajowymi. Oferując tę znaną i renomowaną metodę płatności, sklepy internetowe mogą budować większe zaufanie wśród potencjalnych klientów.

Niższe opłaty transakcyjne

W porównaniu z niektórymi innymi metodami płatności, takimi jak tradycyjne płatności kartą, BLIK może oferować bardziej konkurencyjne opłaty transakcyjne dla sprzedawców. Choć konkretne struktury opłat mogą się różnić w zależności od dostawcy usług płatniczych, potencjał niższych kosztów transakcji może mieć pozytywny wpływ na rentowność sprzedaży online, szczególnie dla firm o dużym wolumenie transakcji.

Prosta integracja

Proces integracji BLIK-a ze sklepem internetowym jest generalnie prosty i względnie nieskomplikowany. Dostawcy usług płatniczych obsługujący BLIK-a zwykle oferują gotowe moduły integracyjne i kompleksową dokumentację techniczną, ułatwiając platformom e-commerce wszystkich rozmiarów wdrożenie tej popularnej metody płatności.

Dostęp do dużej bazy użytkowników

Jednym z najbardziej przekonujących powodów, dla których sklepy internetowe powinny oferować BLIK, jest dostęp do ogromnej i rosnącej bazy użytkowników, którzy aktywnie preferują tę metodę płatności. Biorąc pod uwagę wysoki udział BLIK-a w rynku i silne preferencje wśród polskich klientów internetowych, nieoferowanie go jako opcji płatności może skutkować utratą sprzedaży, ponieważ konsumenci mogą porzucić swoje zakupy, jeśli ich preferowana metoda nie jest dostępna.

Polski kontekst – specyfika rynku sprzyjająca BLIK-owi

Wysoki wskaźnik penetracji urządzeń mobilnych

Polska może pochwalić się wysokim wskaźnikiem posiadania smartfonów i powszechnym dostępem do mobilnych usług internetowych. Ta wysoka penetracja mobilna stworzyła żyzny grunt dla adopcji mobilnych rozwiązań płatniczych takich jak BLIK, ponieważ znaczna część populacji jest już wyposażona w niezbędną technologię do korzystania z takich usług.

Preferencja dla lokalnych rozwiązań

Wśród polskich konsumentów zauważalna jest tendencja do preferowania rodzimych rozwiązań płatniczych, które są opracowywane i wspierane przez lokalne banki. Tę preferencję dla lokalnych rozwiązań można przypisać poczuciu zaufania i znajomości krajowych instytucji finansowych. BLIK, będący polską inicjatywą wspieraną przez główne banki krajowe, prawdopodobnie korzysta z tej skłonności, budząc poczucie bezpieczeństwa i narodowej dumy, które może zachęcać do jego przyjęcia zamiast międzynarodowych alternatyw płatniczych.

Silna współpraca sektora bankowego

Wczesna i solidna współpraca między głównymi polskimi bankami była kluczowym czynnikiem w ustanowieniu BLIK-a jako jednolitego i szeroko akceptowanego standardu płatności od samego początku. Ten bezprecedensowy poziom współpracy zapewnił, że BLIK był łatwo dostępny dla zdecydowanej większości klientów banków w Polsce już od startu. To ujednolicone podejście pozwoliło uniknąć fragmentacji, która mogłaby utrudnić przyjęcie płatności mobilnych, gdyby każdy bank realizował własne, oddzielne rozwiązanie.

Dynamiczny rozwój e-commerce

Polski rynek e-commerce doświadczył znaczącego i trwałego wzrostu, szczególnie przyspieszonego przez pandemię COVID-19. Ta szybka ekspansja zakupów online stworzyła istotne i rosnące zapotrzebowanie na wygodne, bezpieczne i efektywne metody płatności online. BLIK pojawił się jako dobrze skalibrowane w czasie i dobrze dopasowane rozwiązanie, aby sprostać temu zapotrzebowaniu, oferując funkcje, które silnie rezonowały z rosnącą liczbą polskich konsumentów angażujących się w handel elektroniczny.

Perspektywy na przyszłość

Dalszy wzrost i innowacje

Perspektywy dla BLIK-a na polskim rynku e-commerce wydają się obiecujące, z silnym potencjałem dalszego wzrostu zarówno bazy użytkowników, jak i wolumenu transakcji. Oczekuje się, że wzrost ten będzie napędzany przez trwającą ekspansję sektora e-commerce w Polsce oraz proaktywne podejście BLIK-a do wprowadzania nowych i innowacyjnych funkcji, takich jak „Płacę Później”. Ciągłe rozwijanie nowych funkcjonalności i udoskonalanie istniejących usług będzie kluczowe dla BLIK-a, aby utrzymać przewagę konkurencyjną i dalej umacniać swoją pozycję lidera rynku.

Ekspansja międzynarodowa

Strategiczne partnerstwo BLIK-a z Mastercard zapewnia znaczącą ścieżkę dla jego ekspansji poza rynek polski. Trwają wysiłki, aby zwiększyć dostępność BLIK-a na rynkach międzynarodowych, a udana ekspansja mogłaby znacząco zwiększyć jego globalny zasięg, potencjalnie ustanawiając go jako wiodący system płatności mobilnych na szerszą skalę. Wykorzystanie rozległej międzynarodowej sieci Mastercard oferuje znaczącą szansę dla BLIK-a, aby powtórzyć swój krajowy sukces w innych regionach.

Rosnący wpływ ekonomiczny

Prognozy wskazują, że wkład BLIK-a w Produkt Krajowy Brutto (PKB) Polski ma wzrosnąć w nadchodzących latach. Odzwierciedla to rosnące znaczenie BLIK-a w ułatwianiu dużego wolumenu transakcji handlowych i jego rolę w zwiększaniu efektywności polskiej gospodarki. Wraz ze wzrostem adopcji BLIK-a i wartości transakcji, oczekuje się również wzrostu jego pozytywnego wpływu na krajowy krajobraz gospodarczy.

Potencjalne wyzwania i konkurencja

Choć BLIK obecnie cieszy się dominującą pozycją na polskim rynku płatności e-commerce, ważne jest, aby uznać potencjalne przyszłe wyzwania. Krajobraz płatności cyfrowych nieustannie ewoluuje, z pojawieniem się nowych technologii płatniczych i potencjałem zwiększonej konkurencji ze strony międzynarodowych dostawców płatności. Aby utrzymać swój sukces, BLIK będzie musiał pozostać czujny, kontynuować innowacje i dostosowywać się do tych zmieniających się dynamik rynkowych.

Podsumowanie

Niezwykła dominacja BLIK-a na polskim rynku e-commerce jest świadectwem jego powstania w duchu współpracy, projektu zorientowanego na użytkownika, który kładzie nacisk na szybkość, wygodę i solidne zabezpieczenia, oraz jego zdolności do wykorzystania sprzyjających warunków rynkowych w szybko rozwijającej się cyfrowej gospodarce Polski.

Jego powszechna adopcja zarówno przez konsumentów, jak i sprzedawców nie tylko przekształciła krajobraz płatności online, ale również znacząco przyczyniła się do aktywności gospodarczej kraju, ustanawiając BLIK-a nawet jako lidera na europejskiej arenie płatności mobilnych.

Aby utrzymać tę dominację w obliczu ewoluujących technologii i rosnącej konkurencji, kluczowe będą ciągłe innowacje, skupienie na potrzebach użytkowników i strategiczna adaptacja. Niemniej jednak, trwały wpływ BLIK-a na polski e-commerce i jego potencjał dalszego wzrostu, zarówno na rynku krajowym, jak i międzynarodowym, pozycjonują go jako znaczącego gracza w globalnym ekosystemie płatności cyfrowych.